Sorun
Çözülmek istenen her güçlük sorundur. Sorun, bireyi fiziksel ya da düşünsel düzeyde rahatsız eder. Örneğin trafik kazaları, erezyon, sulann kirlenmesi, öğrenci başarısızlığı, verimsizlik birer sorundur. Araştırma, sorun çözmeye yönelik bir süreçtir. Sorun neden önemlidir? Daha önce çözüm için neler yapılmıştır?, Sorun yeni mi?, Sorun daha önce çözülmemiş mi?
Araştırmalarda sorun konuyla ilgili geniş çaplı bir literatür taramasından sonra formüle edilir. Literetür tara­ması bazı araştırma roporlannda ayn bir bölüm olarak verildiği gibi, bazı araştırma raporlarında da sorun içinde verilmektedir.


Araştırmanın amaçlan denence ya da soru şeklinde ifade edilir.
Denence (hipotez) araştırma değişkenleri arasındaki ilişkinin belirli bir yönde ifadesidir. Örneğin, "Anaokuluna devam eden ilkokul birinci sınıf öğrencileri devam etmeyenlere göre ilkokuma dersinde daha başanlıdır". Denence denenecek olan yargıdır. Ancak araştırmada amaçlan denence olarak belirtmek için, o konuda daha önce yapılmış araştırma ve bilgi birikiminin olması gerekir. Hiç bir bilgi ve araştırma dayanağına sahip olmadan denence kurmak uygun değildir. Eğer böyle bir durum sözkonusu ise araştırma amaçlannı soru ifadeleri şeklinde belirtmek daha uygundur.
Amaçların soru ÅŸeklinde ifadasi . AraÅŸtırmanın amaçlannı ifade etmenin bir yolu da amaçlan soru ÅŸeklinde belirtmedir. ÖrneÄŸin, "Bilgisayar destekli matematik öğrenen ortaokul birinci sınıf öğrencileri ile normal matematik öğrenen öğrencilerin baÅŸarılan arasında anlamlı bir fark var mıdır". 
Araştırmada amaçlar iki düzeyde düşünülür:

*Genel Amaç: Giriş cümlesidir. Örneğin Türkiye'de 6-14 yaş arasında özürlülerin okullaşma durumu nasıldır?

*Alt Amaç (İşlevsel): Hangi değişkenlere göre hangi verile­rin toplanacağını belirleyen amaçlar. Örneğin 6-14 yaş arasındaki özürlülerin okullaşma oranının cinsiyete, görme özürlü, zihinsel özürlü, ortopedik özürlülere göre aynntılannı isteyen sorular.

Önem   

Amaçlarla saptanarak toplanan verilerin kuramsal ya da pratik, somut bir sorunun çözümünde nasıl kullanılacağının açıklanması araştırmanın önemidir. Veriler toplanır. Toplanan veriler sorunu çözmeye yetmeyebilir. Önemli olan verinin nasıl kullanılacağıdır. Bu da araştırmanın Önemidir. Örneğin "Trafik kazaları ile eğitim düzeyi" arasındaki ilişkiyi aramak. Toplanan veriler sorunu çözmez. İlişkinin durumuna göre, ehliyet almak için en az lise mezunu olmak, kısa süreli hizmet-içi eğitim kurslan geliştirmek önerilebilir. Bu da araştırmanın önemidir. Araştırmanın öneminin açık, seçik belirlenmesinde yarar vardır.


Sayıltılar:

Araştırmalarda başlangıç noktalannın kanıtlanmadan kabul edilmesine "sayıltı" denir. Araştırma sonuçlarının geçerliliği bu yargıların doğruluğuna bağlıdır. Örneğin uygulanan anketin geçerliliğine ve güvenirliliğini kabul etme, üniversite reformu üzerinde yapılan bir * araştırmada yalnızca öğretim elemanlannın görüşlerinin yeterli ve gerekli olduğuna karar verilmesi.


Sınırlılıklar

Araştırmacının önemli gördüğü, normal olarak ele almak isteyip de farklı nedenlerle tümünü ele alamadığı şeyler sınırlılıklardır.
Örneğin Kurtuluş Savaşı incelenirken tüm cepheler yeri­ne yalnız batı cephesinin incelenmesi gibi. Üniversite öğrencilerinin kız-erkek ilişkileri incelenirken yalnız kırsal
kesimden gelenlerin incelenmesi gibi.
Tanımlar
Araştırmalar planlanırken bazı terimlerin tanımlanması gerekir. Örneğin "Fen-Edebiyat Fakültesi mezunlarının öğretmenliğe olan ilgileri" adlı bir araştırmada, öğrenci, öğretmen, fen-edebiyat terimlerinin tanımlanması. "Trafik kazaları ile eğitim düzeyi arasındaki ilişki" adlı araştırmada Trafik, trafik kazası, eğitim sözcüklerinin tanımlanması.
Burada kavramların sözlük anlamlarından çok, araştırmada kullanılan operasyonel tanımlarını kullanmak gerekir.

Yöntem

Bu aşamada araştırma modeli ve deseni, evren, örneklem, veri toplama teknikleri, bilgi işleme ve verilerin analizi yer alır Araştırma modeli ve deseni
Burada araştırmanın modeli kısaca tanıtılır ve niçin bu modelin seçildiği belirtilir. Örneğin araştırma deneysel bir araştırma mı yoksa betimsel bir araştırma mı. Araştırmanın bağımlı ve bağımsız değişkenlerini ve desenini de burada
belirtmek gerekir.
Evren
Araştırma sonuçlarının genellenmek istendiği elemanlar bütünüdür. Her araştırmanın kendine özgü evreni vardır. Evreni araştırmacının amacı saptar. Örneğin bir araştırmada evren tüm üniversite öğrencileri, bir başka araştirmada Çukurova Üniversitesi öğrencileri olabilir.

Örneklem
Belli bir evrenden, belli kurallara göre seçilmiş ve seçildiği evreni temsil yeterliliği kabul edilen küçük kümedir.
Örneklem seçilirken temel kural yansızlıktır. "Üniversite öğrencilerinin yönetime katılmaları üzerine bir inceleme" adlı araştırmada tüm üniversite Öğrencileri evren, üniversitelerin son sınıflarından belli kurallara Bir sonuca varabilmek için gerekli olan bilgilerdir. Amaçlara uygun olarak yapılan çalışmalarda sorunun çözümüne neden olan verilerdir. Veriler, olgusal ve yargısal veriler olmak üzere ikiye ayrılır. Olgusal veriler nesneldir. Cinsiyet, yaş, boy, ağırlık, boy ile ağırlığın karşılaştırılması. Yargısal veriler özneldir; yorumu gerekti­rirler. Psikolojik ve sosyolojik özellikler bu türden verilerdir.
Veri kaynaklan, insan, hayvan ve bitki gibi canlı obje­ler, bazıları da rapor, taş, su, kalıntı ve fiziksel nesneler gibi cansız varlıklardır.
Araştırmanın bu bölümünde, araştırma değişkenleriyle ilgili verilerin hangi yollarla ve nasıl toplanacağı ayrıntılı bir şekilde belirtilir.

Verilerin analizi :

Toplanan verilerin hangi istatistiki tekniklerle çözümleneceği ve niçin bu tekniklerin kullanıldığı belirtilir.


Bulgular

Bulgu araştırmanın amaçlan doğrultusunda elde edilen bilgiler ya da verilerdir. Bulgular araştırmanın amaçlan doğrultusunda çeşitli grafik, tablo gibi araçlardan da yararlanılarak sunulur.


Sonuçlar, Yargı ve Öneriler


Sonuç,
veriler ışığında sorunun çözümü için elde . edilen dayanaklardır. Örneğin, araştırma sonucu, Trafik kazalarını ilkokul mezunu sürücülerin yaptığı sonucunun çıkması.

Yargı,

araştırma sonuçlannın, literatürdeki diğer araştırma sonuçlannı da dikkate alarak yapılan yorumu­dur

Öneriler,

veriler ve elde edilen dayanaklara göre sorunun çözümü için gerekli değişiklikler ve izlenmesi gereken yaklaşımlardır. Örneğin, ehliyet verilirken mevcut kurallara ek kurallar önerilmesi. Araştırma önerileri genellikle iki amaçla yapılır. Birincisi bu konu­da araştırma yapacak araştırmacılar için yapılan öneriler, ikincisi de sonuçların uygulanması ile ilgili önerilerdir.

Kaynaklar

Her araştırıcı farklı kaynaklardan yararlanır. Araştırıcının neyi, nereden ve nasıl aldığını belirtmesine kaynak gösterme denir.

Ekler
Metin içinde verilmeyen, araştırmanın bütünlüğü için gerekli çizelge, şekil, yazı ölçme aracı gibi belgelerdir.