Gazneliler (963-1187)

-  Devletin kurucusu Alp Tekin'dir. Kendisi SamanoÄŸullarınaa vezirlik yaparken, anlaÅŸmazlığa düşüp isyan etmesi sonucunda Gazne'yi baÅŸkent yapıtğından, devletin adı Gazneliler adını almıştır.

-  En önemli hükümdarı Gazneli Mahmut'tur. Sultan unvanını itk o kullandı. Hindistan'a 17 sefer düzenleyerek islamiyetin Hindistan'da yayılmasında ve Kast sisteminin deÄŸiÅŸmesinde etkili oldu. Zamanında Dicle' den (Anadolu), Gani Nehri'ne (Hindistan) kadar yayıldı. Åžii BüveyhoÄŸullarını yenip, Abbasilere yardım etti. Selçuklularla iÅŸbirliÄŸi yapıp SamanoÄŸullan Devleti'ni yıktı.

-  Gazneli Mahmut'un ölümünden sonra Sultan Mesut yerine geçti. Selçuklularla anlaÅŸmazlığa düştü. 1040 yılında Dandanakan Savaşı "m kaybetti. Bu savaÅŸ sonrasında Gazneliier yıkılma sürecine girdiler.

-  1187'de Afgan yerlileri olan Gurlular tarafından yıkıldılar.

-  Ä°mparatorluk özelliÄŸi taşıyan bir devletti. Devletin bünyesinde Türk, Arap, Ä°ran ve Hint kökenli gruplar vardı.

-  Bu durum Türk dilinin Öneminin azalmasına, Arapça ve Farsça'nın etkinliÄŸinin artmasına neden oldu.

-  Edebiyat'ta Arapça, bilim dilinde Farsça'yı kullandılar. (Türkçenin geliÅŸimi engellenmiÅŸtir.)

-  Hassa (Kapıkulu) ordusunu kuran Ä°lk Türk devletidir.

-  EgemenliÄŸi altındaki uiusları kaynaÅŸtıramaması yıkılışını hazırlayan en önemli etkendir.

Kültür Tarihine Katkıları:

- Firdevsi - Åžehname

- El-Birunî- Asar-ı Bakiye

- Utbi - Tarih'i  Yemin adlı eserleri yazdılar.