KOMANIN BEYÄ°N DIÅžI NEDENLERÄ° NELERDÄ°R?
Komanın beyin dışı nedenleri metabolik ya da toksik (zehirlenmeye bağlı) olabi­lir. Toksik ya da metabolik koma, her­hangi bir lezyon söz konusu olmadığın­da, bölgesel izler taşımayan yaygın bir sİnirsel hasarın klinik özelliklerini gös­terir. Gene de bazı hastalarda, özellikle önceden sinirsel bozukluk belirtileri olanlarda, klinik açıdan önem taşımasa da zehirlenmeden ya da metabolizma bozukluğundan kaynaklanan odaksal belirtiler görülebilir. Örneğin beyin en­farktüsü geçirmiş bir hastada, elektrolit, ateş ve hipoksi (oksijen yetersizliği) gi­bi bozukluklar sonrasında hemiparezi ı tek taraflı kas zayıflaması) ya da görme bozukluğu yeniden ortaya çıkabilir.
Metabolik ensefalopati (metaboliz­ma bozukluğuna bağlı beyin hastalığı) sırasında, çoğunlukla titremeler ve kas­larda yaygın kasılmalar olur. Ayrıca Özellikle üremi (kanda üre miktarının artması) durumunda ya da şeker koma­sında kasılma nöbetleri ortaya çıkabilir.
Metabolik ensefalopati genellikle özek dokularda anormal bir işlevselliğe ya da homeostatik (vücut etkinliklerini dengede ve normal tutan) mekanizma­larda bozukluğa yol açar. Bu bozukluk­lar, metabolik ya da solunuma bağlı asidoz (kanda asitlik düzeyinin yükselme­si) ve alkaloz (kanda asitlik düzeyinin düşmesi), elektrolit dengesizliği, hipok­si (oksijen yetersizliği), karaciğer yet­mezliği ve üremidir. Bunların tümü de yaygın koma nedenleridir. Hipo-hiperglisemi (kanda şekerin düşük ya da yüksek olması) durumlarında bilinç bo­zulabilir. Hipertansif ensefalopati (yük­sek tansiyona bağlı beyin hastalığı), gö­zün kör noktasında ödem, basınç ve be­yin sıvısında proteinlerin artması, bazı durumlarda da odaksal sinirsel belirtile­rin ortaya çıkmasıyla komaya neden olabilir. Vücut sıcaklığının yüksek ya da düşük olması da komaya yol açabilir.
Miksödem (tiroit hormonu yetersiz­liÄŸine baÄŸlı olarak geliÅŸen hastalık), tireotoksikoz (tiroit hormonunun aşırı yük­sek olması) ve   Addison hastalığı (böb­rek üstü bezi dış kısmı yetmezliÄŸi) ko­manın en yaygın endokrinolojik neden­leri arasında yer alır. Tüm bu olgularda kapsamlı bir klinik incelemeyle konan tanı, Özel laboratuvar incelemeleriyle doÄŸrulanabilir.