KOMAYA GÄ°REN BÄ°R HASTAYA Ä°LK YAPILACAK MÃœDAHALE NELERDÄ°R?
Uyanıklık halinden çevre ile ilişkinin bütünüyle kesilmesine, , uyarılara refleks düzeyinde bile yanıt verilmemesine kadar değişkenlik gösteren ve süreklilik taşıyan bir durumdur.
Komada tanı ve tedavi açısından sık büyük güçlüklerle karşılaşılır. ÇoÄŸu  hastanın geçmiÅŸine baÄŸlı verile­rin yetersizliÄŸi ya da bulunmaması ne­denimle deÄŸerlendirme yapmak güçtür. Bunun ötesinde tanıya yönelik ilk de­ğerlendirme, tedavi Ölçülerine koÅŸut olarak ilerlemelidir. Komadaki hastada solunum sorunu varsa önce ağızdan soluk borusuna uzatılan bir boruyla soluk desteÄŸi saÄŸlanmalıdır. Solunumu düzenli olan hastanın ise, çoÄŸu zaman nefes alamamaktan kaynaklanan komplıkasyonları önlemek için, yüzüstü ya da yan yatırılması yararlı olur. Komada bulunan tüm hastalara, kandaki ÅŸeker saptamak üzere kan alındıktan fcemen sonra, olası bir hipoglisemiyi (kandaki ÅŸeker düzeyinin düşmesi) te­davi etmek amacıyla damar yoluyla gli­koz (yüzde 30'luk çözeltiden 100-200 cc [30-60 gr]) verilmesi gerekir. Hastaya idrar sondası takıp çıkarılan idrar miktarı izlenmelidir. Komadaki hastayı ffalıksız gözlemek gerekir.
Komadaki her hasta, olası travma iÅŸaretlerini belirlemek için dikkatle in­celenmelidir. Bu iÅŸaretler, kafaya düşen kum torbasını izleyen travmadaki gibi hafif olabilir. Bu tür travmada yalnızca hafif bir ÅŸiÅŸlik görülür. Kulaktan kan gelmesi, her iki göz çukurunda ya da faıiak sayvanı arkasında geniÅŸ ekimoz morarma) kafatasında bir kırık olabile­ceÄŸini düşündürür. Beyin sıvısının geap gelmediÄŸini belirlemek için kulaklar  burun taranmalıdır. Bu organlardan beyin sıvısının gelmesi, ağır bir kafatası kırığının belirtisidir. Boyun dikkatle in­celenmeli, kalp atışlarında düzensizlik (ıritmi) ya da üfürüm olup olmadığına bakılmalıdır. Bir travma saptandığında, boynu sabitleÅŸtirip en kısa zamanda röntgen çekmek gerekir. Ensede sertlik, beyin zarı tahriÅŸinin (iltihap, kanama ) belirgin iÅŸaretlerinden biridir. Ama komadaki hastalarda ense sertliÄŸinin biteyen baÅŸka nedenlere de baÄŸlı olanaÄŸi unutulmamalıdır. Aynca ensenin gevÅŸek olması menenjit (beyin zarı iltihabı) olasılığını tümüyle ortadan kal­dırmaz. AteÅŸ genellikle bir enfeksiyonun göstergesidir, ama 39,5°C'nin üs­tündeki yüksek ateÅŸ güneÅŸ çarpmasının sonucu da olabilir. Bazı beyin hastalık­larında ise düşük vücut sıcaklığına rast­lanabilir.
Hastanın nefesini koklayarak alkol­lü olup olmadığına ya da diyabetik ketoasidoz (ÅŸeker hastalarındaki ketoasidoz koması) geçirip geçirmediÄŸine bak­tıktan sonra, solunum sıklığı dikkatle kontrol edilir. Belirleyici özelliÄŸi sık ve derin soluma (hiperpne) ve solunum durması (apne) olan Cheyne-Stokes so­lunumunun varlığı, beyin yarıkürelerin­de iki yanlı bir rahatsızlığın ya da metabolik bir komanın göstergesidir. Sonuç olarak omurilik soÄŸanındaki baskıya baÄŸlı doku Ölümünün ya da metabolik bozukluÄŸun ağır olduÄŸu hastalar, kendi kendilerine nefes alamazlar. Klinik de­ğerlendirmede baÅŸka bir ölçüt de göz­bebeÄŸinin incelenmesidir. Gözbebekle­rinin çapı ve ışığa tepkisi, özellikle çap­taki farklılıklar ve ışık demetine göre yanıt ölçülür. Göz hareketleri de dik­katle incelenmelidir. Gözkürelerinin bir yönde sabit kalması beyindeki lezyonun yerleÅŸimiyle ilgili olabilir. Gözlerin bir yana doÄŸru tutulması, o taraftaki beyin  yarıküresinde bir lezyonu iÅŸaret edebilir.
Hareket sistemi incelemesi, kas gü­cü ve gerginliğinin (tonus) değerlendi­rilmesini kapsamalıdır. Zehirlenmeye bağlı ya da metabolik kökenli komada kasılmalara sık rastlanır. Atrofi (kas kütlesinin azalması) ve spastiklik (kas­ların aşırı gerginliği) kronik bir sinirsel hastalığa bağlıdır.