Kurumların amaçlarına yönelik çalışmalarında, madde ve insan kaynaklarından yararlanma, aralarında ahenkli bir işbirliğinin sağlanması şekli değerlendirilir. Teftişin yapılması ve değerlendirilmesi ilke ve kurulları bir örgüt için saptanabilirse de aynı sisteme bağlı, farklı amaçlı değişik alan ve seviyelerdeki kurumlar için her zaman geçerli olamaz.

   Kurumların yönetimlerinde ortak olan yönler olabilecektir. Bu ortak yönler için teftiş ve değerlendirme esasları saptanabilir ve aynı ölçütlere göre değerlendirme yapılabilir. Bu esaslar hiçbir zaman teftiş kapsamını ve müfettiş etkinliklerini sınırlandıramaz. Ancak teftiş sırasında müfettişler arasında ortak ölçülerin kullanılmasına yardımcı olabilir. (Milli Eğitim Bakanlığı Müessese Teftişleri, 1967 s.3) Teftiş sonunda kurum çalışmalarının değerlendirilmesinde aşağıdaki üç temel ölçüt kullanılır. Birincisi, kurumun amaçlarını belirleyip çalışmalara yön veren planda belli aşamalar için öngörülen nitelik veya nicelik olarak belirlenen hedeflere ulaşma dereceleridir. İkincisi, çalışmaların başlangıcı ile bitişi arasında veya bilirli bir sürede verimlilik, ürün veya kazanç gibi göstergelerde elde edilen somut gelişmelerdir. Üçüncüsü kurumun sağladığı gelişme seviyesinin, olanaklar göz önünde tutulduğunda, eldeki kaynaklara veya benzeri örgütlere göre durumudur.

   Kurumların teftişi, önceden hazırlanan programlara göre yapılır. kurum çalışmaları çeşitli amaç ve yaklaşımlara teftiş edilirse de, müfettiş yapağı değerlendirme için aşağıdaki soruları cevaplandırmalıdır.

   1- Kurumun örgüt yapısı nasıldır, modeli ve çalışmasını olumlu veya olumsuz yönde etkileyen etmenler nelerdir?
   2- Kurumun örgüt yapısının büyüme veya küçülme eğimli, iletişim ve etkileşim nasıldır, etken faktörler nelerdir?
   3- Kurumda çalışan personelin nitelikleri ve görevleri belirgin midir, görev yetki ve sorumlulukları ile yerine getirme durumları nasıldır?
   4- Kurumda görevli personelin işlerinde başarılı olmalarını etkileyen eksiklikleri ve bunların nedenleri saptanmış mıdır; örgüt iklimi ve çevre ilişkileri nasıldır?
   5- Kurumda personelin hizmet içinde yetiştirilmesi, isteklendirilmesi ve özendirilmesi için çalışmalar yapılıyor mu, başarı derecesi nasıldır?
   6- Kurum çalışmalarında yararlanılan kaynakların nicelik ve nitelikleri saptanmış, verimli ve etkili kullanma gayreti gösterilmekte midir?
   7- Kurumda iç ve dış koordinasyon nasıl sağlanmaktadır. Olumlu ve olumsuz yönde etkileyen unsur nelerdir?
   8- Kurumda karşılaşılan başlıca sorunlar nelerdir ve çalışmaları hangi yönlerden etkilenmektedir, nasıl çözümlenebilir?
   9- Kurum çalışmalarında karşılaşılan sorunların çözülebilmesi için neler yapılmıştır, önlemlerin yeterlilik derecesi nedir?
   10- Kurumda geleceğe ait çalışma, plan ve programları nasıl hazırlanmıştır, gereksinmelere cevap verecek nitelikte midir?

   Kurumlarda yapılan genel teftişler sonunda sağlanan veriler kıyaslanır, yorumlanır ve değerlendirilir. Değerlendirme sonuçları kurumun teftiş defterine yazılır ve imzalanır. Teftiş sırasında saptanan ve giderilmesi öngörülen hata ve eksikliklerde bu deftere yazılır. Müfettiş bunlardan giderilmesinin izlenmesini zorunlu görüyorsa durumu Teftiş Kurulu Başkanlığına Başkanlık kurumunun bağlı bulunduğu daireye bildirilir. Müfettişler genel teftiş için gittiği kurumda ilk defa bu defteri incelerler, daha önce teftiş eden müfettişlerin değerlendirme sonuçları hakkında bilgi edinilir.