|
yasemin01
|
 |
« : Temmuz 09, 2008, 07:18:28 ÖS » |
|
Yaşam koşullarının son derece zor olduğu bölgelerdir. Dünyadaki karaların yaklaşık üçte biri çöllerle kaplıdır. İki tip çöl vardır: Soğuk çöller: Bu çöller, yılın büyük bölümünde donmuş (buz halinde) olduğundan, buralarda su bulmak olanaksızdır. Antarktika'daki kutup bölgesi, Grönland'daki çıplak alanlar ve tundraların büyük bölümü soğuk çöllere örnektir ,( Buzul). Eskimolar, Laponlar ve Samoyedler, kuzey yarıküredeki bu buz çöllerinin halklarıdır. Fok balıkları ve kutup ayıları ise, bölgenin hayvanlarına örnektir. Sıcak çöller: Bunlar özellikle kuzey ve güney, 20 ile 30° enlemler arasında yer alır. Ayrıca kıtaların ortalarına kadar uzanan çöller de vardır. Buralarda buharlaşma ve bitkilerde terleme, ile atmosfere giden su, atmosferden yağışlarla gelenden daha çoktur. Buralarda yeraltı suyu vardır; ancak yüzeyin çok derinlerinde olduklarından, bunlara ancak kuyular açarak ya da pınarların bulunduğu ı/erlerde ulaşmak mümkündüT ( Artezyen Kuyusu; Vaha). Son yıllarda çok geniş kapsamlı sulama projeleri uygulanarak, çöllerin bir bölümü işe yarar duruma getirilmeye başlanmıştır. Toprak yüzeyinin erozyona karşı aşırı duyarlı olması (Toprak Erozyonu)/ sıcak çöllerin başlıca özelliğidir. Kuru vadiler, sivri tepeler, kum tepecikleri, mesalar, sıcak çöllerin yerey yapısını oluştururlar. İnsanların verdiği zarar, çevrelerindeki alanların erozyona elverişli nitelik kazanmasına ve böylece çöllerin sınırlarının geçici olarak genişlemesine yol açabilir ( Kum Fırtınası; Toz Çanağı). Sıcak çöllerde suyu depolayabilen kaktüs gibi bitkiler yaşayabilir. Bunların kalın, sivri yaprakları suyun buharlaşmasını önler. Ya da bu bitkilerin kökleri çok derinlere iner ve yeraltında geniş alanlara uzanır ( Kuru Tarım). Hayvanlar göçebedir ya da gündüzü toprak altmda geçirir. Develer çöle en iyi uyum sağlayan hayvanlardır.
|