Enerji


İktisatçılar için yakıt anlamına ge­len, İş adamları için İse varoluşun temel şekillerinden biri olup madde ile eşdeğer olan ve maddeye dönüştürülebilen bir kav­ram. Kütle-enerji denkliği Einstein (Bkz: Aynştayn ) denkle­minde E=mc2 olarak ifade edilmiştir. Bu­rada m kütleyi, £ bunun enerji eşdeğerini göstermekte, c ise elektromanyetik sabit (ışık hızı)'i simgelemektedir. Bu sabit, çok büyük bir sayı olduğundan çok. büyük bir kütle parçası bile, çok büyük miktarda ener­jiye eşdeğer olmaktadır. Ancak bu yalnız­ca nükleer reaksiyonlarda gerçekleşen bir enerjidir ve kütlenin enerjiye dönüşü­mü yıldızlar için önemli bir enerji kaynağı oluştursa bile; bu olay yeryüzündeki fizik­sel olaylarda bu denli önemli rol oynamamaktadır {nükleer güç istasyonları dışında). Kütle-enerji korunmasıyla ilgili kanun evrendeki ya da evrenin bir bölümünü oluşturan soyutlanmış (izole) bir sistem­deki toplam kütle-enerji miktarının değiş­mez olduğunu belirtmektedir. Hiçbir nük­leer reaksiyonun olmadığı izole bir sistem­de bu; hem enerjinin hem de kütlenin top­lam miktarlarının değişmez olduğu anla­mına gelir. Bu nedenle enerji, genelde ko­runmuş durumdadır.
Enerji, birbirine eşdeğer birçok şekiller­de ortaya çıkabilir. Bunlardan en sık ola­rak rastlananı ısıdır, yani madde molekül­lerinin hareketidir ( Isı). Öteki tüm enerji çeşitleri, eninde sonunda ısı hareket­lerine dönüşme eğilimi. taşırlar. Bir diğer enerji şekli de, elektronların hareketi olan elektriktir (Elektrik). Elektronların ha­reketi elektromanyetik alan yaratır ve böy­lece elektromanyetik enerji oluşur. Elektro­manyetik eîıerjinin saf bir şekli, Elektro­manyetik Radyasyon 'dur. Kuantum Teorisi'ne göre elektromanyetik rad­yasyonun enerjisi «kuantize» edilmiştir ve Foton  adı verilen birimler tarafından taşınır. Frekansı v olan bir radyasyonun bir fotonu tarafından taşınan E enerjisi E = hv formülüyle bulunur. Burada h, Planck Sabiti'diı. Mikroskopik cisimler ha­reket ettiklerinde, bu hareketleri nede­ni ile bir enerji taşırlar. Bu enerji, onların kinetik enerjileridir ve 1/2 mv2 for­mülüyle hesaplanır. Burada m simgesi küt­leyi, v simgesi ise hareket hızını gösterir. Hareketli bir cismin hızını değiştirmek ya da duran bir cismi harekete geçirmek için ona bir kuvvet uygulanmalı" ve bir iş yapıl­malıdır. Bu iş, cismin kinetik enerjisindeki değişikliğe eşittir. Fizikçilerin ilk enerji ta­nımlamalarından biri bu özellikten* Kaynak­lanır. Bu tanımlamaya göre iş: "iş yapa­bilme yeteneği"dir. İş, karşı koyan bir kuv­vete karşı yapılırsa sistemde potansiyel enerji birikir ve bu her zaman serbest kal­maya hazırdır. Bu engeleyici kuvvet elek­tromanyetik, elektrostatik nitelik, taşıyabi­lir ya da hurucu ya da gerici bir kuvvet olabilir. Yeryüzünde m kütlesine sahip bir cisim h yüksekliğine kaldırılacak olursa, bunun yerçekimsel potansiyel enerjisi mgh formülüyle hesaplanır. Burada g, yerçeki­mine bağlı ivmedir. Eğer cisim bu yüksek­likteyken bırakılırsa düşer ve v hızıyla ye­re çarpar. Burada az önce sahip olduğu po­tansiyel enerji, l/2mv2 ile hesaplanan ki­netik enerjiye dönüşmüştür. Ses enerjisi, havanın titreşimi şeklindeki bir kinetik enerjidir. Kimyasal enerji, bir reaksiyonun yürüyüşü sırasında kimyasal bir sistem­den açığa çıkan enerjidir. Tüm enerji şe­killeri eşdeğer olmakla birlikte, dönüşüm olaylannda daima % 100 verim elde edi­lemez {ortaya çıkan enerji kaçağı, her za­man ısı olarak görülür,(Termodina­mik). SI sisteminde enerji birimi, joule'dür.


Enerji ile İlgili Diğer Konular:

Enerji
Güneş enerjisi
Güneş enerjisi
Nükleer enerji
Kinetik enerji
Enerji Dönüşümleri
Enerji Düzeyi
Enerji Bütçesi
Enerji Kaynakları
Potansiyel Enerji
İç Enerji
Jeotermal Enerji
Enerji Kullanımı