|
yasemin01
|
 |
« : Temmuz 23, 2008, 08:00:50 ÖS » |
|
Yaşam için gereken maddelerin bir yerden bir yere taşınmasında diffüzyon ile yetinemeyen ve bu nedenle bir Kan Dolaşımı (bkz.) sistemine ihtiyaç duyan hayvanların (tüm omurgalılarla omurgasızların birçoğu) kalplerinden damarlar aracılığıyla tüm vücuda pompalanan vücut sıvısı. Kan vücudun temel etkinliklerinde önemli rol oynar; çok sayıda maddeyi içerisinde taşıyarak bir yerden bir yere götürür. Beslenmeleri ve onarımları için dokulara oksijen ile besleyici maddeleri (glikoz gibi) (bkz. Metabolizma) ve dokulardan atılan zararlı, artık maddeleri (karbon dioksit, üre vb.) akciğerfere, böbreklere, ter bezlerine, kan iletir. Kimyasal düzenleyici olan Hormonlar (bkz.), sindirilerek barsaklardan emilen ve karaciğere gidecek olan besin maddeleri, enfeksiyonlardan korunmamızı sağlayan bağışıklıkla ilgili cisimcikler ve vücudun her yanındaki kanamaların durdurulmasında kullanılan pıhtılaşma faktörleri, hep kan tarafından taşınır. Bunun ya-msıra kan, Homeostaz (bkz.j'âa önemli bir rol oynar. Vücut sıvısındaki pH (bkz.) derecelerinin değişmez kalmasını sağlayan Tamponların {bkz. Tampon) büyük bölümü kanda bulunur. Ayrıca kan, ısıyı vücudun bir yerinden başka yerlerine taşıyarak vücut ısısının her yanda eşdeğer olmasını sağlar. Erişkin bir.,insanda yaklaşık 5 ntre kadar kan vardır. Bunun yansı plazmadır (bkz. Plazma), Öteki yansını aa ^an nuc. releri (eritrositler veya ah/uyarlar, lökosit-Ier veya akyuvarlar, trombositler) oluşturur. Başka başka kimselerin kanı, alyuvarlarının yüzeyinde yer alan antijenler ve plazmada bulunan antikorlar açısından birbirinden farklıdır. Bu nedenle Kan Nakli (bkz.) sırasında alıcıyla vericinin kan grupları birbirine uymuyorsa vericinin alyuvarlarının alıcı dolaşım sisteminde kümelenmesi şeklinde son derece tehlikeli bir reaksiyon oluşur. Birçok kan grubu sistemi bulunmuştur. Bunlardan ilki ve en Önemlisi, Landsteiner (bkz.) tarafından bulunmuş olan ABO sistemidir (1900). Bu sistemde kan, alyuvarlarının A antigeni (A grubu kan), B antigeni (B grubu kan) hem A hem B antigeni (AB grubu kan) taşıması ya da hiç antigen içermemesi (0 grubu kan) olmak üzere sınıflandırılır. Diğer bir önemli antigen de, Rhesus antigeni (veya bilinen adıyla Rh faktörü)'dir. Bu faktöre sahip olan insanlar (toplumun % 84'ü) "Rh pozitif"; faktöre sahip olmayanlarsa (toplumun geri kalan bölümü) "Rh negatif" olarak adlandırılır. Rh antigenine karşı antikorlar, doğal olarak oluşmazlar ve ancak bazı özel koşullarda meydana gelirler. Rh negatif olan anne'lerin karınların-daki bebekler Rh pozitif olduğu taktirde az sayıda vakada bebeğin kanı anne kanına sızarsa; annede bu antigene karşı antikor oluşur ve daha sonraki bir gebelikte yine Rh pozitif bir bebek, bu antikorlardan zarar görebilir {bkz. ödem; Polisitemi; Septisemi; Serum).
|