Vücuttaki bazı hücrelerin yapı de* ğiştirerek kontrol altına alınamayacak bi­çimde çoğalmaya başlamaları ve farklılaş­mış bir kimlik kazanmalarıyla ortaya çıkan bir hastalık grubu. Bu hücreler giderek bü­yüyen ve komşu dokulara yayılabilen kötü huylu (habis) bir Tümör (bkz.) meydana getirirler. Çoğu kez kanser hücreleri, Kan (bkz.) veya Lenf (bkz.) sistemlerine girer ve bu sistemler aracılığıyla vücudun uzak bölümlerine taşınır. Buralarda da ikincil "koloni"ler oluşturur; bu koloniler metas­taz adım alır. Bu ölçüde ilerlemiş bir kan­ser, son derece büyük ölçüde kilo kaybına yol açar ve genellikle kısa bir süre içinde hastanın ölümüne neden olur. Kanser ken­dini bir şişlik, vücut fonksiyonlarında her­hangi bir değişiklik, Kanama, . Kansızlık (bkz.) veya kilo kaybı gibi çeşitli şe­killerde hissettirir. Bazen ilk belirtiler asıl tümörden değil de, onun metastazından doğar. Daha seyrek olarak bazı tümörler, Hormonlar (bkz.)'m etkilerini taklit eden veya Nevrit (bkz.) gibi uzak etkilere yol açan bazı maddeler üretirler.
Kanserler, kaynaklandıkları dokunun tipi­ne göre sınıflandırılırlar. Kanserin en sık rastlanan çeşidi olan karsinoma, salgı bezi dokusunda, deride ya da iç organları ör­ten katmanlarda ortaya çıkar. Sarkom bağ dokusunda, kaslarda, kemikte ve kıkırdak­ta görülür. Glioma, beyindeki bağ dokusun­da oluşan başka yere yayılmayan bir sar­komdur. HodgMn Hastalığı (bkz.)'m da kap­samına alan lenfoma, lenf sisteminin bir tümörüdür [bkz. Lenf). Lösemi (bkz:) ise akyuvarların kanseri olarak kabul edilmek­tedir. . Kanserin asıl nedeni hâlâ bilinme­mektedir. Ancak, koromozomlardaki DNA' nın yapısında meydana gelen değişikliklerle ilişkisi olduğunu gösteren çok sayıda kanıt vardır. Kansere elverişli ortam hazırladığı bilinen etkenler çeşitlidir. Bunlar arasında Radyoaktiflik (bkz.), yüksek dozda X-Işın-* lan (bkz.) ve Ultraviyole Işınlar (bkz. Mor­ötesi Işınlar) ile, karsinogen (kanser yapıci) genel adı altında toplanan bazı kim­yasal maddeler sayılabilir. Karsinogen mad­delerin ilk akla gelenleri katranlar, yağ­lar, boyalar; asbest ve tütün dumanıdır {bkz. Tütün içmek). Bazı kanserlerin bir virüs tarafından meydana getirildiği sanıl­makta, bazılarında kalıtsal etkenlerin rol oynadığına inanılmaktadır.
Kanserden korunmak için, kansere yol açtığı bilinen şeylerden Korunmak, örneğin sigara içmemek, aşın miktardaki ışınlar karşısında kalmamak ve sanayideki karsi­nogen maddelerle karşı karşıya gelmemek gerekir. Kansere elverişli ortam hazırladığı bilinen koşullarla karşılaşan kimselerin, düzenli kontrollardan geçirilmesi gerek­lidir. Kanserin tedavisinde Işın Teda­visi (bkz.), Kemoterapi (bkz.), cerrahi girişimler ya da bunların herhangi bir şekilde bir arada kullanılması sözko-nusu olabilir. Işın tedavisiyle ıkemote-rapi, kanser hücrelerini tahrib eder ya da onların büyümelerini, çoğalmalarım yavaş­latır. Anoak normal dokular üzerinde de aynı etkileri göstermeleri, sakıncalı yönle­rini oluşturur. Bu iki tedavi yöntemi Ienfoma ile Sazı lösemi tiplerinde son de­rece umut verici sonuçlar elde edilmesini sağlamaktadır. Kanser tedavisi, erkendi farkına varılarak uygulamaya geçilen va­kalarda kesin sonuç verir. Ancak metastaz yapmış, yani başka yerlere yayılmış kan­serlerde basan olanağı pek yoktur. Bu gibi vakalarda ancak belirti ve şikayetleri orta­dan kaldırmak mümkün olabilir. Bu neden­le kanserin tedavisinde eriten teşhis kesin­likle, gereklidir