GerçeÄŸi ararken yapılan uslam­lama, çıkarsama (istidlal) gibi zihinsel iş­lemlerin hangisinin doÄŸru, hangisinin yan­lış olduÄŸunu gösteren, kuralları çözümle­yen Felsefe (bkz.) dalı. Kısacası, mantık doÄŸru düşünmenin kurallarını gösterir. Çün­kü gerçek ancak bu yolla bulunur. Mantık­la ilgili ilk görüşleri MÖ 7. yüzyılda yaÅŸa­dığı sanılan Hintli filizof Kanada'mn ortaya attığı ileri sürülür. Daha sonra 5. yüzyılda, Pisagor'un çaÄŸdaşı olan Herakleitos, batı dillerinde mantık terimi karşılığı olarak kullanılan logic (lojik) sözcüğünün temeli olan "logos" kavramını ortaya attı. Logos düşüncenin temel kavramıydı. Ondan son­ra gelen ve Aristo'ya (bkz.) kadar uzanan öteki îlkçaÄŸ filozofları ve bu arada Zenon, Sokrat (bkz.) ve Eflatun (bkz.) mantık ko­nusuna deÄŸiÅŸik açılardan yaklaÅŸtılar. Bun­ların ardından gelen Aristo ise tüm öteki bilgiler için yaptığı gibi mantıkla ilgili ne bilgi varsa topladı, düzenledi ve mantığın bağımsız bir felsefe dalı olarak gerçek an­lamı ile kurucusu oldu. Aristo bu konuda tam altı kitap yazdı. Aristo bu arada man­tıksal terim ve önermeleri çözümlemiÅŸ ve Birinci Analiz adlı kitabında Tasım (bkz.)' m deÄŸiÅŸik, biçimlerini ortaya koymuÅŸtur Ari8to mantığı biçimsel mantık (su-rî man-tîk) adı ile bilinir. Bu aslında Genel Man­tıktır. Bu mantık türü Aristo'dan sonra de­ğiÅŸmelere uÄŸramışsa da mantığın iki önem­li bölümünden biri olarak günümüze dek varlığını korumuÅŸtur. Gerçekten günümüz    
   
mantığı 1. Biçimsel ya da Genel Mantık ve 2. Metodoloji ya da Özel Mantık adını alan iki ana bölüme ayrılmıştır. Biçimsel mantıkta üç temel öğe vardır: (1) terimler (düşünceler ve kavramlar), (2) önermeler, (3) çıkarsamalar (istidlal). Aristo'nun bir başka ve önemli başarısı, uslamlama ya­parken konulardan soyutlanmış simgeler kullanmasıdır, üzgün Aristo tasımlaması şöyle sıralanır. Tüm A'lar B olduğunda, eğer tüm B'ler de C ise o zaman tüm A'lar C olur.
Aristo'nun öğrencisi olan Theophrastus (bkz.) tasıma dayalı mantık ile adına stoa­cılık denilen İlkçağın "maddeci doğa öğre­tisini" geliştirdi. Bu arada yalnız basit terim­ler için değil önermeler için de simgeler kullandı. Bundan sonra İlkçağ sonu ile Or­taçağ başlanm İçine alan zaman süreci içinde başka bir gelişme olmadı. Bu felsefe dalı, o zamanın üniversitelerinde okutulan "mantık, dilbilgisi ve etkili konuşma" üç­lüsünün bir bölümü olarak kaldı. 12. yüz­yıldan sonra mantık konularına karşı ilgi­nin birdenbire arttığı görüldü. Aristo'nun Organon adını alan 6 kitabı Latiriceye ter­cüme edildi. Buna dayalı bir Öğreti gelişti. Bunun . içinde günümüzde Dilbilgisi (bkz.) ve Epistomoloji (bkz.) denilen alanlara gi­ren konular da vardı. Bu dönemin tümüne ■ Skolastik Dönem denildi. Bu dönem, Aristo felsefesinin inceden inceye didiklendiği, yorumlandığı ve özetlendiği, fakat bunların dışında pek az özgün çalışmanın yapıldığı nir dönem oldu. Ortaçağın bir başka .ve bü­yük uygarlığında öncülüğünü îbn-i Sina (bkz.)'mn yaptığı bir İslam Felsefesi ve onun bir dalı olan İslam Mantığı gelişti. Bu da te­melde biçimsel mantığa dayanıyordu. R&-nesanstan sonra Aristo karşıtı olarak geli­şen tepki ile mantık yeni bir döneme gir­eli. Petrus Ramus ve Francis Bacon (bkz.) buna öncülük ettiler. Böylece tümdenge­lim yerine tümevarım ve kurallar mantı­ğının temelleri atıldı. Bu ise modern bili­min temeli oldu. 19. yüzyılda, Özellikle G. Bool? (bkz.) ve G. Frege'nin (bkz.) çalış­maları sonucu mantığın genişliğinin, kap­samının ve gücünün ne kadar büyük ola­bileceği görüldü. Ayrıca mantığın lelsefe kadar matematik ile de sıkı bir ilişkisi ol­duğu ortaya çıktı. Mantıkçılar kendi için­de uyumlu ya da bir bütün oluşturan man­tıksal sistemlere kaTşı ilgi gösterdiler (uyumlu bir mantıksal sistem, hiçbir ge­çerli karşıt önermenin olamayacağı bir sis­temdir). Mantık, özellikle 1930'larda K. Gö-del (bkz.) çalışmaları ile 20. yüzyılda doruğa ulaştı. Gödel, Frege'nin birinci dere­ce mantığının eksiksiz bir bütün olduğunu ve bundan daha öted6 uyumlu ve bir bü­tün oluşturabilecek başka bir mantığın var olamayacağını gösterdi.