|
yasemin01
|
 |
« : Temmuz 26, 2008, 10:07:17 ÖS » |
|
İstenen biçime sokulabilen, yağımsı, su geçirmeyen madde. Mumlar hayvansal, bitkisel ya da yeraltı (madensel) kaynaklı olabilir; bunların dışında sentetik mumlar da yapılmıştır. Bitkisel ya da hayvansal kaynaklı olan mumların yapıları birbirine benzer. Bunlar uzun zincirli mono alkoller ile uzun zincirli mono karboksilli asitlerin oluşturduğu esterlerin karışımıdırlar. Tüm mumların ortak özellikleri suda çözünmemeleri, bu nedenle suyu geçirmemeleri, ancak organik çözücülerde çözünmeleri ve ısıtıldıkları zaman belli bir ergime noktası göstermeden yavaş yavaş yumuşayıp, akıcı duruma gelmeleridir. Hayvansal mumlar, insanların ilk öğrendikleri- ve kullanma ya başladıkları mumlardır. Bunların başında balmumu gelir; balmumu balarüarmın kendilerinin ördükleri bal peteklerinin maddesidir. Balmumu eskiden aydınlanma mumu yapımında ve bazı yontu işlerinde kullanılırdı (balmumu heykelcikler, bazı kalıplar gibi). Bazı balinalardan elde edilen ispermeçet mumu beyaz renkli bir maddedir. Eskiden aydınlatma mumu yapımında kullanılırdı; günümüzde melhem yapımında ve kozmetik endüstrisinde yararlanılır. Koyunların derilerindeki salgı bezlerinin salgıladığı yün mumu, lanolin içeren önemli bir maddedir. Lanolin çeşitli kremlerin yapımında ve deri işlenmesinde (özellikle derileri yumuşatmak için) kullanılır. Bitkisel mumlar değişik türlerde olurlar. Birçok bitki tomurcuklarını, yapraklarını, çiçeklerini ya da meyvelerini korumak için bir mum katmanı ile örter. Mum katmanı onları havanın, güneşin etkisinden korur ve terleme yolu İle su yitirilmesini de en aza indirir. Bitki kökenli mumlardan Camauba mumu, Brezilya'da bulurdan bir cins palmiyenin yapraklarından elde edilir; cila yapımında kullanılan sert ve parlak bir maddedir. Candelilla mumu, Meksika'da yetişen bir cins sazdan elde edilir; Camauba mumuna benzer, yalnız daha reçinemsidir. Japon mumu ise sumak ağacının meyvelerinden elde edilir; yağımsı, yumuşak ancak kolay kopmayan, yoğurup biçim verilebilen bir mumdUT. Yeraltı kaynaklı mumlar (madensel mumlar) arasında montem mumu (montan sir'i), linyitten elde edilen bitümlü ve reçinemsi bir maddedir. Ozoke-rit, bitümlü şistlerden elde edilen, absorb-layıcı hidrokarbonlar karışımıdır. Parafin mumu, ya da petrol mumu yeraltı kaynaklı mumların en önemlisidir. Petrolün damıtılmasından arta kalan Dölümden bir uygun çözücü ile çözündürüp alınır. (Ayrıca bkz. Petrol.) Parafin mumu aydınlatma mumu yapımında, mumlu kâğıtlarda, su geçirmez kumaş ya da deri eşya yapımında ev elektrik endüstrisinde ve benzeri birçok alanda kullanılır. Sentetik mumlar değişik bileşimli ve değişim özellik taşıyan ve değişik amaçlar için üretilen mumlardır.
|