(O), Periyodik Tablo (bkz.)'nun VI.A grubunun birinci elementi, gaz halin­de ametal. Hacimsel olarak havanın % 21'i
oksijen gazıdır. Yer kabuğunda oksijen bi­leşikleri çok yaygındırlar. 'Bunların en önemlileri Oksitler (bkz.), karbonatlar ve silikatlardır. Bu bileşiklerdeki oksijen ele­mentinin miktarı yer kabuğunun ağırlıkça % 50'sini oluşturur. Vücudumuzun % 6O'ı oksijendir. Saf oksijeni ilk kez Sceele (bkz.) ve Priestley (bkz.) birbirinden habersiz ola­rak ^eîde etmeyi başardılar. Bu elemente "asit doğuran" anlamına, gelen "oksijen" adını Lavoisier (bkz.) verdi, örnek olarak kükürt karbon gibi elementlerin oksijenle yaptığı bileşikler (oksitler) su ile birleşin­ce asitler oluşuyordu (bkz. Oksi-Asitler). Ancak sonraları bazı asitlerin oksijen içer­mediği anlaşıldı (bkz. Hidrasitler).
Oksijen, laboratuvarda cıva oksit (HgO]' İn ya da manganez dioksit (MnO2) katalizö­rü ile karışmış durumdaki potasyum klo-rat (KCIO3) bileşiğinin ısıtılması ile elde edilir. Endüstride, sıvı havadan aynmsal damıtma yolu ile büyüt; Ölçülerde oksijen üretilir. Üretilen oksijen, basınçla oksi­jen tüplerine doldurularak satılır. Oksijen, renksiz, kokusuz havadan biraz' ağır bir gazdır. Elementin atom numarası 8, atom ağırlığı 16.0; en —218°C; kn —183°C; öz­gül ağırlığı 0,001 429'dir. (0°C ve 1 atm. ba­sınç altında iken). Suda az da olsa çözü­nür. Bu suda yaşayan canlılar için yaşam­sal önem taşır. Normal oksijen molekülleri (O2), yapısı içinde spinleri aynı yönlü iki elektron bulunduğu için Paramanyetizma (bkz.) özelliği gösterirler. Oksijen biri nor­mal iki atomlu O2, ötekisi üç atomlu O3 moleküllerinden yapılı iki allotropu olan bir elementtir {bkz. Allotropi). Bu ikinci allotrop ozon adını alır. Oksijen çok etkin ve elektron almaya çok yatkın, yani yük-seltgen (bkz. Yükseltgenme ve İndirgenme) ve Elektronegatiftik (bkz.) özelliği üuordan sonra en yüksek elementtir. Elementlerin çoğu ile doğrudan birleşerek Oksitler (bkz.) adını alan bileşikler grubunu oluşturur; bazı elementlerle Peroksitler (bkz.) vererek birleşir. Hemen tüm canlılar, yaşayabil­mek için oksijene ihtiyaç duyar. Oksijen canlılarda kimyasal değişmeler meydana getirerek enerji üretimini sağlar. Böylece birhücreli olsun çokhücreli olsun, bitki ya da hayvan olsun tüm canlılar oksijen har­carlar. Karada yaşayanlar oksijeni hava­dan, suda yaşayanlar suda çözünmüş ola­rak alır. Bununla birlikte havadaki ve de sulardaki oksijen oram hemen hemen değişmez. Çünkü bir yandan bitkiler foto­sentez reaksiyonu ile, öte yandan atmosfe­rin yüksek, katmanlarında, güneşten gelen ulatraviyole ışınları su buharını ayrıştıra­rak sürekli oksijen üretirler (bkz. Fotosen­tez; Solunum).
Oksijen büyük miktarlarda metalürjide ve özellikle çelik üretiminde kullanılır. Yi­ne kavurma gibi metalürji işlemleri hava­nın oksijenini harcar. Oksijen ve asetilen, oksiasetilen üfleçlerinde kullanılırlar. Bu üf-leçlerle metaller kesilebilir ve kaynak ya­pılabilir. Bazı roketlere yakıt ile birlikte yükseltgen (oksitleyici) olarak sıvı oksijen doldurulur. Tıpta, tedavi amacı ile türlü uygulamaları vardır {bkz. Oksijen Çadırı). Derin su dalgıçları ve çok yükseklerde uçan savaş pilotları ile yüksek doruklara tırmanan dağcılar oksijenli bir gaz karı­şımını veren solunum aygıtları takarlar. Oksijen ayrıca çeşitli kimyasal sentezler­de yararlanılan bir elementtir.