Aralarında Yarı-Geçirgen Zar '(bkz.) bulunan iki çözeltinin seyreltiğinden deri­şiğine doğru çözücünün geçişi. Yarı geçir­gen zar salt çözücü moleküllerinin geçme­sine izin verir; buna karşın çözeltiyi oluş­turan çözünmüş maddenin molekülleri (ya da iyonları) yan geçirgen zardan geçemez. Çözücü moleküllerinin seyreltik (düşük konsantrasyonlu} çözeltiden derişik (yük­sek konsantrasyonlu} çözeltiye geçmeleri konsantrasyonları eşitlemeye yönelik "ter­modinamik denge" eğiliminden doğar. Çö­zücünün geçişi daha derişik ve de kon­santrasyonu daha yüksek olan çözelti üze­rine basınç uygulayarak engellenebilir. Saf çözücüden {konsantrasyonu sıfır olan çözelti), bir çözeltiye, çözücü akışım tümü ile durdurmak için uygulanması gereken basınç "çözeltinin osmotik basıncı" diye ta­nımlanır. Aslında bu, çözünmüş madde tane­ciklerinin (molekül ya da iyon) kinetik ha­reketlerinden doğan basınca eşittir. Osmoz olayını ilk kez T. Graham (bkz.) araştırdı ve osmoz terimini ortaya attı (1858). 1886 yılında Van't Hoff (bkz.) seyreltik (Henry kanununa uyan) çözeltilerin osmotik ba-1 sinemin konsantrasyon ve sıcaklığa bağlı olarak değiştiğini gösterdi. Eğer çözünen madde çözelti kadar hacim kaplayan bir gaz olsaydı aynı özellikler görülürdü, de­miştir. Gerçek de budur. Osmotik basınç öl­çümleri molekül ağırlığı saptanması ve iyo­nik çözüşme derecesinin tahmin edilebil­mesi olanağım verir. Osmoz olayı gerek Diyaliz (bkz.) ve gerekse canlı dokularına suyun taşınması bakımlarından son dere­cede Önemlidir.