TAYF BİLİMİ, spektroskop!, oluşmuş ya da kendi oluşturduğu Tayf (bkz.) üzerinde öl­çümler ve analizler yapan bilim dalı. Bu analiz ve ölçümler fizik, kimya ve astro­nomi alanlarının bazı araştırmalarında bü­yük yararlar sağlar. Tüm tayflar maddenin (molekül ya da atömlarmm) bulunduğu birbirinden ayrı (belli) enerji düzeylerinin birinden Öbürüne geçişte yayılan ya da yu­tulan (absorblanan) fotonlardan doğar. Her Foton (bkz.) kendi frekans yani dalga bo­yuna göre belli bir kuantum enerjisi taşır {bkz. Kuantum Teorisi). Eğer madde yük­sek enerji düzeyinden daha- düşük bir dü­zeye inmişse "kuantum enerjisi yani foton yayılır. Tersi olmuşsa foton yutulur. Bun­larla saptanan enerji düzeyleri yardımı ile bir molekül ya da atomun yapısı araştırılır. Öte yandan bir maddenin moleküllerinin ua da atomlarının yaydığı ya da yuttuğu kendine özgü tayf "parmak izi" gibidir; başka maddenin tayfına benzemez. Bu "parmak izleri" kimyasal analizlerin çok duyarlı bir biçimde yapılmasına olanak sağlar. "£ayf analizlerinin çoğu elektroman­yetik radyasyonun çeşitli bölgeleri ile il­gili olur. Her bölge belirli enerji düzeyi de­ğişmelerinden kaynaklanır. Gamma ışınla­rı tayfı, çekirdek enerji düzeyleri arasında­ki geçişlerden doğar. X-ışmIan tayfı, elek­tronların çekirdeğe yakın düzeyler arasın­daki geçişlerinden kaynaklanır. Ultraviyole ve görünür ışık tayfına atom ve molekül­lerin dış enerji düzeylerindeki (bağ oluşturan) elektronların düzeyler arası geçişi neden olur. Kızılaltı tayfı molekül titreşim­lerinden, mlkroöalga tayfı moleküllerin kendi eksenleri çevresinde dönmesinden, doğar. Bunların dışında daha başka çok Özel tayflar da vardır. Raman tayfı, Raman (bkz.) etkisine dayanır. Buna göre şiddetli bir monokromatik (tek frekanslı, tek dalga boylu) ışık bir ortama girince, geliş doğ­rultusuna dik doğrultularda değişik dalga boylu (blçz. Frekans) ışınların saçıldığı gözlenir (bkz. Saçılma). Gelen ışıktan da­ha büyük (ya da küçük) frekanslı saçılma­lar moleküllerde titreşimden, dönme hare­ketine geçişi ya da tersini belirtir. Bu tek­nik kızüaltı tayf analizine yardımcı olur ve onu tamamlar. MÖssbauer tayf analizi, Mössbauer Etkisi (bkz.) olayına dayanır. Bunun yardımı ile çekirdeklerle ilgili bazı bilgiler toplanabilir. Çekirdekle ilgili bilgi­ler çekirdek manyetik rezonans tayfı ana­lizinden de elde edilir; bu kuvvetli bir man­yetik alan etkisi ile çekirdek Spin (bkz.) konumlan arasındaki geçişlerden kaynakla­nır. Elektron spini rezonans tayfı, benzeT biçimde, bir orbitalde bulunan tek elektro­nun spin konumları arasındaki geçişinden doğar. Bu tayf, Serbest Radikaller (bkz.) konusunda yapılan çalışmalara da yardım eder. Tayf bilimi ile ilgili çalışmalar, Spek­troskop (bkz.) adını alan aletler yardımı ile gerçekleştirilirler.