|
hatiç
|
 |
« : Temmuz 23, 2008, 07:54:51 ÖS » |
|
Aşınma çevrimleri, çeşitli tipte büyük kara kütlelerinin bir anda deniz düzeyinin üstüne yükselmesi ve bu kütlelerin yüzeyinin, taban düzeyinde düz peneplenlere dönüşünceye kadar aşınması durumunda ortaya çıkacak olaylar dizisini belirten kuramsal terim. Söz konusu kurama göre, ortaya çıkacak çevrimler, farklı iklim koşullarına uygun olarak farklılık göstereceklerdir. "Normal" çevrim, çok sayıda ırmak bulunan ABD'nin doğu kesimi gibi alanlarda görülecek, ABD'nin güneybatısı gibi bölgelerde "kurak" çevrim ortaya çıkacak, yağış mevsiminde çok yüksek oranda yağış alan tropikal bölgelerde "tropikal" çevrim gerçekleşecek, Alpler gibi dağlık bölgelerde "buzul" çevrimi egemen olacak, kuzeydeki tundra bölgelerindeyse "buzul çevresi" çeyrim süreci başlayacaktır. Her çevrimin "gençlik"ten "olgunluk" dönemine ve daha sonra da "yaşlılık" dönemine ilerlemesi sırasında, toprak yüzeyinin biçiminde ve aşınmış örtüsünde belirli değişiklikler olacak, yüzey görünümünü dikkatle inceleyenler, aşınma çevriminin hangi türünün gerçekleştiğini ve hangi aşamasında bulunduğunu anlayabileceklerdir. Aşınma çevrimleri kuramı, ortaya ilk atıldığında büyük yankılar uyandırmış olmakla birlikte günümüzde pek Önemsenmemektedir: Kara kütleleri apansızın yükselmedikleri gibi, ne iklim koşulları peneplen yaratmaya yeterli süre (milyonlarca yıl) değişmeden kalabilirler, ne de Yer yüzeyi buna olanak sağlayacak oranda hareketsizdir. bazı metal ve alaşımların sıcaklıkları mutlak sıfır değerine birkaç derece kalıncaya kadar yaklaştığında gösterdikleri özellik. Söz konusu değerde, ilgili maddenin direnci apansızın ortadan kalkar. Görüldüğü sıcaklık, maddeye göre değişen (25 element ve binlerce alaşım için 0,01-25 Kelvin derece) olaya, maddenin elektronlarının çiftler halinde birleşmesi neden olur; Elektronların tek oldukları zaman saçılmalarına karşılık, elektrn çiftleri maddenin içinde saçılmadan yol alabilir, bu yüzden maddenin direnci sıfıra düşer. Aşırıiîetkenlik magnetik alanın etkisiyle ortadan kalkar. Ortadan kalkması için bazen oldukça zayıf bir alan bile y9terli olmakla birlikte, uygulama alanları genellikle güçlü elektrik alanları kapsadığından, araştırma yapmaya elverişli güçteki alanlarda aşıniletkenliğini koruyan maddeler ancak 1960 yıllarında bulunabilmis-tir. Bunlardan niyobyum-titanyum alaşımı, şiddeti 10 Teala'ya varan alanlarda, niyobyum ile kalaydan oluşan bir alaşımsa (NB3Sn), şiddeti 20 Tesla'ya kadar varan alanlarda aşırıiletkenliklerini korurlar. Günü-' müzde bu tür maddeler, özellikle çok güçlü elektromıknatısların yapımında yaygın biçimde kullanılmaktadır.
|