|
hatiç
|
 |
« : Temmuz 19, 2008, 02:42:15 ÖS » |
|
maymunlara benzeyen 345 memeli türünü içeren takım (însectivora). Söz konusu türlerin, sözgelimi ağaç soreksini çeşitleri araştırmacıların farklı öbeklere yerleştirmelerine yol açacak kadar benzer yanlar taşımalarından ötürü incelenmesi çok güç bir takım olan böcekçiller, memelilerin atalarına benzeyen ilkel yapılar taşıyan yaratıklardır: Dişleri yalın, ayak tabanlarının yassı olması; her ayakta 5 parmak bulunması. Kirpi gibi bazı türler orta boyda olmakla birlikte, türlerin çoğu, küçük boyutludur: En uzun boylu böcekçil olan su köstebeğinin (Potamogale uelox) boyu, ancak 60 cm'dir. Gövdeleri genellikle yumuşak tüylü olmakla birlikte, kirpi ve bazı "tanrek" türleri dikenlidir. Böcekçiller takımı, ağaç soreksi dışında, günümüzde 8 aile kapsar: Tanrekgiller; suköstebeğigiller; solenodontidae; altın-köstebekgüler; kirpigiller; sıçrarhortumlugiller; soreks-giller; köstebekgiller. Böcekçiller'den Batı Hint adaları soreksigiller ailesinin soyu 1930 yıllarında tükenmiştir. Adlan ndan da anlaşılacağı gibi, böcekçiller genellikle böcekle beslenirler; ama bazı üyeleri solucan, sümüklüböcek, salyangoz, hattâ kurbağa gibi küçük omurgalıları da yerler. Böcekler, üyelerinin gövdeleri 3 bölümden (kafa, göğüs, karm) oluşan, eklembacaklılar (Arthropoda) dalından sınıf (însecta). Böcekler sınıfı üyelerinin kafa bölümünde bir çift duyarga, iki bileşikgöz ve üst çene dahil pek çok organ, göğüste her biri bir çift bacak içeren üç bölüm yer alır. Ancak, bacaklar, bazı türlerde kavrama ya da yüzme organları biçimini almıştır. Böceklerin çoğunda göğsün ikinci ve üçüncü bölütlerinde damarlarla desteklenmiş çoğunlukla saydam iki çift kanat bulunur. Bazı türlerde kanatlar, pullarla ya da tüylerle kaplıdır. Öndeki bir çift kanat, arka kanatları korumak için kalın olabilir: Sözgelimi, kınkanatlıların ve kulağakaçanların kanatlan. Bazı türlerse kanatsızdır. Böceklerin gövdesi, içinde çeşitli kollara aynlan ve iki yanında soluk alıp verme deliklerine açılan soluk boruları (trake) aracılığıyla oksijen alır. Karın, 6-13 bölütten oluşur; çiftleşme, yumurtlama organları, vb. çeşitli uzantılarla donanmıştır. Sindirim sistemi yalındır. Gövdeden atılacak maddeler, Malpighi borucukları adı verilen organlar aracılığıyla açık dolaşım sisteminde hareket ettirilir. Söz konusu borucuklar azotlu artıkları ayırıp, ürik asit billurlan halinde arka sindirim sistemine boşaltırlar. Böceklerin erişkinlik dönemlerindeki büyüklükleri yarım milimetre 150 mm arasında değişir. Bir milyonu aştığı sanılan böcek türleri, bütün bitki ve hayvan türlerinin toplamından fazladır ve 30 büyük takıma ayrılır. Bu takımlardan 9'u tam *başkalaşma, geri kalanlanysa yarım başkalaşma geçirerek evrimlerini tamamlarlar. Böceklerde uçuş, 1 ya da çoğunlukla 2 çift kanadın yukarı-aşağı çırpılmasıyla gerçekleştirilen, böceklerin havada hareket etmesini sağlayan işlem. Böceklerde kanatlar, boru ya. da damarlarla desteklenen, aralarında hava boşluğu bulunan iki ince kutikula tabakasından oluşur; ya kanat diplerinin ilişkide olduğu göğüse bağlı kasların dolaylı hareketiyle ya da bu harekete ek olarak, kanat diplerine bağlı kaslann dolaysız hareketiyle oynatılır. Göğüs, biraz kutikulanm mekanik esnekliği, biraz da kanat diplerindeki eklemleri oluşturan bir tür doğal kauçuk sayesinde, son derece esnektir. Kanatlarını ağır çırpan böcek türlerinde, kaslann göğüs "çatısı"nı aşağı çekmesiyle kanatlar yükselir, göğsün esneme gücüyle eski biçimini alması ve kanat diplerine bağlı kasların kasılmasıyla da aşağı iner. Saniyede 600 kez kanat çırpabilen sivrisinekler gibi kanat çırpma hızları yüksek olan türlerde, başka böceklerde bulunmayan bir çeşit kas (eş zamanlı olmayan kas), bir tek sinir uyan-sıyla gerçekleşen hızlı kasılmalarla göğsü harekete geçirir (oysa, öbür kaslann tümü, her uyan için ayrı bir kasılma yapar.) Kanatların kıvnlması, ya kanat dibindeki kas hareketleriyle ya da kanadın göğüse bağlanma
|