Hava kütlesi, atmosferin herhangi bir düzeyinde oluşan, nemlilik, sıcaklık, vb. fiziksel özelliklerle nitelenen, yatay yönde aşağı yukarı homojen hava kümesi. Hava kütleleri genel olarak ikiye ayrılırlar: Yüksek enlemlerde oluşan soğuk hava kütleleri (kutup kökenli); düşük enlemlerde oluşan sıcak hava kütleleri (dönenceler kökenli). Bununla birlikte söz konusu 2 temel grup içinde de, kaynaklandıkları bölgelere göre kara kökenli sıcak hava kütleleri, kara kökenli soğuk hava kütleleri, deniz kökenli sıcak hava kütleleri ve deniz kökenli soğuk hava kütleleri biçiminde bir ayrım yapılabilir. Hava kütleleri kaynaklandıkları bölgelerden uzaklaştıkça, Yer yüzeyindeki soğukluk ya da sıcaklık koşullarına göre sıcaklıkları ile nemlilik oranları artıp azalabilir. Bu değişiklikler, herhangi bir düşey hareketin yapacağı gibi, havanın kararlılığını etkilerler.