|
hatiç
|
 |
« : Temmuz 21, 2008, 03:27:38 ÖS » |
|
Kokualma, insanda kokuların ayırt edilmesini sağlayan, birçok hayvandaysa ayrıca, yiyecek bulma, eş arama ve çevreyi tanıma amacıyla kullanılan önemli duyu. Kokualma havada bulunan maddelerle, tadal-ınaysa besinlerle ilgili olmakla birlikte, her iki duyu da ı evredeki havada ya da besinlerde bulunan kimyasal maddeleri algılamanın sonucudur. Kokunun algılanması koku organlarına (hayvanların büyük bölümünde burun) gelen moleküllerin sinirleri uyararak beyindeki koku merkezlerine elektrik uyarıları, göndermeleriyle gerçekleşir. Sazan balığı gibi bazı balıkların bedenlerinde de koku alıcılar bulunur. Böcekler deyse, koku ve tad alıcılar özellikle duyargalarda yer alır, ama bedenin başka yerlerinde de bulunabilirler. Bazı pervanelerin çatallı duyargaları dişiye özgü bir tek koku molekülünü bile algılayabilir. Sürüngenler ile ikiyaşayışlılann ağız-laiının tavanında, ağıza dolan havanın taşıdığı kokuları saptayan hücreler bulunur. Yılanlar da, çatallı dillerini uzatarak havadaki molekülleri "yakaladıktan" sonra, dili, içinde koku organlarının yer aldığı boşluklara çekerler. İnsanda kokualma duyusu birçok hayvanmki kadar gelişmemiş olmakla birlikte, birkaç bin farklı kokuyu ayırt etmeyi sağlar. Kedi ve köpek gibi rnemelilerdeyse koku çok daha büyük önem taşır: Dolaştıkları yerleri özel kokulu sidikleriyle işaretlerler; dişiler, çiftleşmeye hazır olduklannı yayınladıkları kokularla belirtirler. Som balığı gibi bazı hayvanlar, göçleri boyunca geçtikleri yerleri sudaki kokulardan belirleyerek, yumurtlamak için aynı yerlere dönerler.
|