Manda, Eski Dünya'da yaşayan, boynuzlugiller (Bovidae) ailesinden geviş getiren memeli cinsi (Bubalus). Siyah derili, uzun seyrek kıllı, çıkık alınlı, önce aşağı. sonra yukarı doğru kıvrılan boynuzlu, keneler, vb. böceklerden korunmak için çamura gömülmeyi seven hayvanlar olan manda cinsi üyelerinin evcilleştirilmiş tek türü hint mandası ya da arni (Bubalus bubalus ya da Bubalus arnee), üreme, beslenme, et süt verimi, vb. açılardan sığıra benzeyen, ama daha iri ve güçlü, sütü daha yağlı bir hay vandır. Yaban mandalarının başlıca türleri arasında Sulawesi Adaları'nda ve Filipinler'de yaşayan anoa (Bubalus depressicornis), Doğu Afrika'da yaşayan kaffer mandası (Syncerus caffer) ve cüce sumandası (Bubelus mindorensis) sayılabilir.